Cuadiernu nº12 (2023)

EnCorgadas. Reactivación do regadío tradicional de Penelas (Teo, Galiza)

EnCorgadas. Reactivación do regadío tradicional de Penelas (Teo, Galiza)

Lucía Santiago Sanmiguel e Asociación Veciñal Trinxidoiro de Penelas
Activista e investigadora independente. Xestión e socialización do patrimonio

 

Resumo

LabUlla é un proxecto de investigación-acción participativa que ten como obxectivo desenvolver procesos comunitarios de creación e socialización de patrimonios que permanecen invisibilizados. Actualmente, a comunidade de Penelas (Teo, Galiza), unha das aldeas participantes no proxecto, decidiu enfocarse na recuperación do seu complexo sistema hidráulico, documentado desde o século XVIII.
En xuño de 2022 deu comezo o proceso participativo de co-construción de coñecementos etnográficos e históricos. Esta fase demostrou que esta arquitectura popular multifuncional composta por “corgos”, pequenas represas e canles de rega, continúan tendo moita importancia como elemento simbólico e identitario para a comunidade local. En 2023, todos os coñecementos adquiridos están a ser postos en práctica. Realizáronse diferentes traballos ao redor do patrimonio e a súa socialización, levando á aldea a ser como un ecomuseo aberto e vivo. Respecto aos “corgos”, identificouse a variedade autóctona de millo e os terreos de cultivos, e acondicionáronse as canles de rega para iniciar o ciclo de produción. Finalmente, pretendemos compartir inquietudes, crear redes e sinerxías en canto a formas de facer e fontes de financiamento, e así poder continuar co proxecto.

Palabras chave
Regadíos tradicionais, patrimonio, comunidade, investigación-acción participativa.

Abstract
LabUlla is a participatory action-research project that aims to develop community processes of creation and socialisation of heritages that remain invisible. Currently, the village of Penelas (Teo, Galiza), one of the places participating in the project, decided to focus on the recovery of its complex traditional hydraulic system, documented since the 18th century.
The participatory process of co-construction of ethnographic and historical knowledge began in June 2022. This phase demonstrated that this multifunctional popular architecture composed of of «corgos», small dams and irrigation canals, continue to be of great importance as a symbolic and identitary element for the local community.
In 2023, all the knowledge acquired is being put into practice. Different works have been carried out about heritage and its socialisation, leading the village to become an open and living ecomuseum. We have recovered the traditional variety of maize to cultivate, irrigate and grind it. Finally, we aim to share concerns, create networks and synergies in terms of ways of doing things and sources of funding, and thus be able to continue with the project.

Keywords
Traditional irrigation, heritage, community, participatory actionresearch.

Cuadiernu Nº 12, 2023
ISSN-e: 2340-6895
ISSN: 2444-7765
Págs 190-209

Licencia de Creative Commons

Cuadiernu se publica bajo una licencia de Creative Commons Reconocimiento-NoComercial-SinObraDerivada 3.0 España.